SKĄD SIĘ BIORĄ DIOKSYNY ?

Dwuletnie badania dioksyn w Wielkich Jeziorach doprowadziły do konkluzji, że 86% źródeł dioksyn można wyeliminować bez poświęceń ekonomicznych, a nawet z możliwością uzyskania korzyści .[1,2] Studium przeprowadzono w zespole badawczym Queens College w Nowym Jorku,prowadzonym przez Dr. Barry Commoner.

W czasie ostatnich 15 lat dioksyny uznano za jedną z trzech najniebezpiecznych klas związków chemicznych, jakie były dotychczas badane. Intensywne badania wskazują, że dioksyny działają jako aktywny "deregulator wzrostu", jako "hormon środowiskowy" posiadający wpływ na normalny wzrost i rozwój ryb, ptaków, gadów, płazów i ssaków oraz ludzi. Dioksyny niszczą centralny układ nerwowy, system immunologiczny, hormonalny (wydzielania wewnętrznego) i reprodukcyjny, przeciwdziałając normalnemu wzrostowi i rozwojowi potomstwa oraz powodując różne odmiany raka. Ponadto badania wskazują, że Amerykanie już noszą w swych organizmach wystarczającą ilość dioksyn dla osiągnięcia setki razy większego poziomu ryzyka powstania nowotworu od "akceptowalnego" poziomu ryzyka raka zdefiniowanego przez EPA (Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska). Prócz tego istniejące "obciążenie organizmu" dioksynami u Amerykanów powinno być rozpatrywane jako przyczyna innych wpływów na zdrowie u wrażliwych członków populacji, takich jak uszkodzenie systemu immunologicznego. Dioksyny są wobec tego poważnym problemem zdrowia publicznego.

Dioksyny nigdy nie były rozmyślnie produkowane (z wyjątkiem prób laboratoryjnych), lecz występują w wielu procesach przemysłowych jako niechciany produkt uboczny. Aktualny przegląd wytwarzania dioksyn (w ilości do 3,000 kg rocznie) w skali całego świata wskazuje na główne źródła ich powstawania[3] :

· spalarnie odpadów komunalnych - 1130 kg, tj. 37.6% całej produkcji światowej;

· piece cementowni spalające odpady niebezpieczne - 680 kg, tj. 23%. Tylko w USA piece cementowni służą do spalania odpadów niebezpiecznych, wytwarzając 13 razy więcej dioksyn na kg produkowanego cementu, niż te cementownie które nie spalają odpadów niebezpiecznych.

· odlewnie stali - 350 kg, tj. 12%;

· piece cementowni nie spalające odpadów niebezpiecznych - 320 kg, tj. 11%;

· spalanie biomasy - 350 kg, tj. 12%. Źródło to obejmuje pożary lasu i komercyjne oraz domowe spalanie drewna. Drzewa nie wytwarzają dioksyn w naturalny sposób. Lasy jednak mogą być narażone na chlorowane pestycydy, takie jak Silvex, które następnie wytwarzają dioksyny w czasie spalania. W inny sposób drzewa mogą wchłaniać dioksyny pochodzące z powietrza absorbując je w drewnie i liściach, skąd po spaleniu są one uwalniane do atmosfery. Naukowcy prowadzący badania tego źródła skażeń globalnych nie potrafią wskazać, które z tych wyjaśnień jest prawidłowe.

· spalarki odpadów medycznych - 84 kg, tj. 2.8%;

· wtórny wytop miedzi - 78 kg, tj. 2.6%;

· samochody spalające benzynę ołowiowaną - 11 kg, tj. 0.4%; samochody takie emitują 9 razy więcej dioksyn na litr paliwa niż samochody spalające paliwo bezołowiowe.

· samochody spalające paliwo bezołowiowe - 1 kg, tj. 0.03 %.

Obliczenia te są obciążone wielkim poziomem niedokładności, ponieważ prawie nic nie wiadomo na temat źródeł dioksyn w byłym Związku Radzieckim, Chinach i Indiach, które razem obejmują około 43% światowej populacji. Ponadto wynik oszacowania globalnego wzrostu ilości dioksyn na powierzchni Ziemi (13,100 kg rocznie) jest około 4 razy większy niż światowe emisje (3,000 kg rocznie). Nie ma nikogo kto mógłby wskazać z całą pewnością źródła tych dodatkowych ilości emisji dioksyn. Jedno jest pewne: dioksyny nie pochodzą z naturalnych źródeł. Badania osadów z jezior wykazują bardzo niewielkie stężenia dioksyn przed 1940 rokiem. [4]

[1] Barry Commoner i in., DIOXIN FALLOUT IN THE GREAT LAKES. WHERE IT COMES FROM; HOW TO PREVENT IT; AT WHAT COST. (Flushing, N.Y.: Queens College, Center for the Biology of Natural Systems,

June, 1996).

[2] Barry Commoner i in., ZEROING OUT DIOXIN IN THE GREAT LAKES: WITHIN OUR REACH (Flushing, N.Y.: Queens College, Center for the Biology of Natural Systems, June, 1996).

[3] Louis B. Brzuzy i Ronald A. Hites, "Global Mass Balance for Polychlorinated Dibenzo-P-dioxins and Dibenzofurans,"ENVIRONMENTAL SCIENCE & TECHNOLOGY Vol. 30, No. 6 (1996), str. 1797-1804. Ostatnio opublikowano badania emisji dioksyn w USA: Valerie M. Thomas i Thomas G. Spiro, AN ESTIMATION OF DIOXIN EMISSIONS IN THE UNITED STATES [PU/CEES Report No. 285] (Princeton, N.J.: Princeton University, Center for Energy and Environmental Studies, December, 1994).

[4] Jean M. Czuczwa i in., "Polychlorinated dibenzo-p-dioxins and dibenzofurans in sediments from Siskiwit

Lake, Isle Royale," SCIENCE Vol. 226 (1984),str. 568-569. Patrz: Jean M. Czuczwa, i Ron A. Hites. "Airborne Dioxins and Dibenzofurans: Sources and Fates." ENVIRONMENTAL SCIENCE AND TECHNOLOGY Vol. 20 (1986), str. 195 i nast.