strona informacyjna dla przedsiębiorstw z branży
ochrona środowiska

Polska Zielona Gospodarka to branża aktywności przemysłowej, wytwórczej i usługowej, której uczestnicy działają w ramach Prawa o Ochronie Środowiska.
Od czasu wydania Ustawy realizują proces dostosowania do zasad w niej zawartych pracując na rzecz całości gospodarki narodowej. Upowszechniają w jej strukturach normy postępowania dla zrównoważonego rozwoju w działalności gospodarczej.
Witryna PZG została opracowana na podstawie materiałów i dokumentacji marketingowej WasteInfoService w celu ułatwienia komunikowania się specjalistów z branży oraz upowszechnienia dostępu do ich oferty.

zadanie:

formuła:

preferencje:

Polska Zielona Gospodarka

ma obecnie już

7113 rejestrów

Zielona Gospodarka

Zielona Gospodarka należy do najstarszych form gospodarczej aktywności społeczeństw. Pierwszymi jej beneficjantami byli starożytni mieszkańcy Rzymu, którym ówcześni Zieloni dostarczyli wodę akweduktami. Wprawdzie ścieki nadal spuszczane były do Tybru, jednak woda pitna już nie pochodziła z rzeki.

W miarę rozwoju technologii branża gospodarki zajmująca się relacjami społeczności ludzkiej ze środowiskiem zajmuje coraz ważniejsze miejsce w aktywności gospodarczej i społecznej. Już w okresie pierwszej rewolucji przemysłowej problemem okazały się zadania likwidacji zagrożeń związanych z odpadami i emisjami. W tym też czasie pojawiło się pojęcie zanieczyszczonej wody i po raz pierwszy miasta przemysłowe musiały sprowadzać wodę pitną z okolic odległych o dziesiątki kilometrów.

Obecne wysypiska już nie mogą być porównywane z ich antycznymi odpowiednikami. Coraz większy jest nacisk na ograniczenie przestrzeni zajmowanej przez hałdy odpadów. Nie mają społecznej akceptacji zniszczenia wód podziemnych i powierzchniowych powodowane przez ścieki komunalne i przemysłowe. Gazy wydobywające się z instalacji przemysłowych i energetycznych uważa się za przyczynę zagrożenia zmianą klimatu na Ziemi. Zielona Gospodarka jest uznawana przez wielu za najważniejszą z branż, decydującą o przyszłości cywilizacji.

Aktualne badania rynku światowego oceniają na poziomie 500 mld$ roczny dochód całej gałęzi gospodarczej, zajmującej się dostosowaniem cywilizacji do wymagań ekosystemu. Tyle pieniędzy zarabiają już uczestnicy ruchu cywilizacyjnego zainicjowanego przez Zielonych. Nazywają swoją branżę tajemniczym określeniem Environmental Industry. Można by tę nazwę przetłumaczyć jako Przemysł Ekologiczny, jednak w języku polskim nie oddaje to w pełni treści tego pojęcia. W Polsce przemysł kojarzy się ze sporym i szpetnym budynkiem ozdobionym monumentalnym kominem. Lepiej kojarzyć się będzie nazwa Zielona Gospodarka. Do tej branży zalicza się wiele aktywności usługowych i produkcyjnych. Wspólną ich cechą jest ukierunkowanie na dostosowanie gospodarki i sposobu zaspokajania potrzeb społeczeństwa do wytrzymałości środowiska naturalnego.

W tabeli widzimy główne branże zaliczane w USA do Zielonej Gospodarki, ich potencjał ekonomiczny, liczbę przedsiębiorstw i zatrudnienie. Dane te dotyczą roku 1996, ale stabilny rozwój branży pozwala przypuszczać, że obecnie struktura i skala zjawiska są podobne.

Ponad sto tysięcy przedsiębiorstw, zatrudniających średnio 12 osób, zaistniało w gospodarce amerykańskiej w czasie dwudziestu lat ekspansji tej branży. Każdy z obywateli Ameryki przeznaczył na ich pracę niemal tysiąc dolarów w 1996 roku. Równocześnie funkcjonują dziesiątki tysięcy zespołów ludzi traktujących zajęcie z ochroną środowiska jako działalność uboczną. Pracując w innych sektorach gospodarki lub pozostając na bezrobociu wspierają swoją aktywnością zawodowych uczestników Zielonej Gospodarki. Ich zajęcia też wymagają odpowiedniego sprzętu i organizacji. Sąsiedzkie zbieranie makulatury potrzebuje odpowiednich pojemników, środków transportu i ludzi zajmujących się logistyką. Wszystko to nie jest objęte statystyką, której wyniki podsumowuje wyżej przedstawiona tabela. Można ostrożnie oszacować, że w społeczeństwie amerykańskim prawie 2% ludności czynnej zawodowo zaangażowało się w różne prace związane z Zieloną Gospodarką.

Na czym więc polega działalność "zawodowców"? Zestawienie największych grup zawodowych i ich klientów przedstawiamy poniżej:

Wszystkie wymienione działalności istniały w latach minionych również. Skąd więc wywodzi się przyczyna nagłego zaistnienia tak potężnej gałęzi gospodarki? Dlaczego w czasie dwudziestu lat odnotowała ta branża wielokrotny wzrost zatrudnienia, przychodów i wartości kapitałów w niej zaangażowanych?

Cud gospodarczy

Rewolucja informacyjna lat sześćdziesiątych spowodowała integrację społeczeństw wokół zmartwień grup, które wcześniej znosiły swoje cierpienie w izolacji. Ludzie poszkodowani na zdrowiu wskutek sąsiedztwa składowisk trujących chemikaliów nagle znaleźli się w centrum uwagi milionów telewidzów i czytelników prasy. Lewicująca publicystyka ekologiczna stała się dźwignią kariery dziennikarskiej dla wielu ambitnych społeczników. Burza w mediach niebawem znalazła swoje odbicie w legislaturze.

W roku 1970 Kongres Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy wydał rozporządzenie obejmujące odpady niebezpieczne. Równocześnie nakazał Department of Health, Education, and Welfare (poprzednikowi EPA) aby dokonał wyczerpującego przeglądu składowania i neutralizacji odpadów. Do tego czasu programy budowy ustaw o ściekach i emisjach gazowych traktowały odpady niebezpieczne jako kwestię peryferyjną. EPA zakończyła pracę nad raportem dla Kongresu w 1973 roku stwierdzeniem "... rozmiary problemów z niebezpiecznymi odpadami są większe niż spodziewaliśmy się, a stosowane obecnie sposoby ich neutralizacji zazwyczaj są nieodpowiednie." Raport cytuje najpoważniejsze zdarzenia, kiedy niewybredne sposoby radzenia sobie z odpadami niebezpiecznymi spowodowały zagrożenie zdrowia publicznego. Radykalny wydźwięk stwierdzeń raportu i następne interpelacje przyczyniły się do włączenia do wydanego w 1976 roku Resource Conservation and Recovery Act (RCRA) Podrozdziału C, który nadawał umocowanie prawne rozporządzeniom rządowym dotyczącym odpadów niebezpiecznych. Ustawa ta tworzy warunki do recyklingu i odzyskiwania odpadów. Podrozdział C ustanawia program zmierzający do określenia rodzajów odpadów uznawanych za niebezpieczne. Następnie wymaga od ich wytwórców śledzenia transportów odpadów niebezpiecznych z miejsca ich powstawania do miejsca ostatecznego ulokowania, nadzorowania pracy zakładów przetwarzania i neutralizacji odpadów oraz zaniechania niewłaściwych sposobów postępowania z odpadami niebezpiecznymi.

Presja opinii społecznej wykreowała system budowy prawa o ochronie środowiska, zwany Przemysłem Legislacyjnym. Lawina regulacji prawnych i rozporządzeń wykonawczych obsunęła się na przemysł i służby komunalne. Inicjatywa przeszła na stronę organizacji budowy prawa, rozwiniętej do monstrualnych rozmiarów. Objęcie regulacją prawną całej dziedziny życia społecznego wynika z braku zaufania władz państwowych do zdrowego rozsądku "ludności". Niestety ten brak zaufania ma mocne podstawy w postaci niezliczonych prób ominięcia już ustanowionych praw i zdecydowanej opozycji przeciw nowym projektom regulacji prawnych. Każda ustawa zmierzająca do podwyższenia standardów ochrony środowiska naturalnego napotyka na wielopłaszczyznową kontrakcję lobbystów przemysłowych. Tryb ustanawiania praw wydaje się być wojną państwa ze społeczeństwem w imię dobra poszczególnych obywateli i przyszłych pokoleń. Władze wygrywają tą wojnę, gdyż ich sprawność działania góruje nad rozproszonymi wysiłkami liderów gospodarki.

Gospodarka w obliczu bezprecedensowych ograniczeń miała dwa wyjścia. Pierwszym odruchem dla wielu przedsiębiorców było zejście do podziemia z drażliwymi elementami działalności gospodarczej. Polegało to często na ukrywaniu rzeczywistych ilości odpadów i wielkości emisji. Również problemy były z klasyfikowaniem poszczególnych odpadów. Raportowanie usług polegających na utylizacji odpadów było polem kontrowersji i sporów z nadzorem ekologicznym. Jednak administracja ekologiczna, rozszerzając pole ingerencji, szybko zniechęciła wielu do tego kierunku "radzenia sobie". Na rynku usług ekologicznych rychło pojawiła się alternatywa zwana obecnie ekorozwojem. Niezliczone propozycje usług produkcyjnych i utylizacyjnych zaczęły konkurować z klasycznymi sposobami wywożenia wszystkiego do spalarni lub na wysypisko. Zamontowanie urządzeń do wychwytywania i neutralizacji emisji zaczęło być opcją na tyle opłacalną, że zabiegi wokół ukrywania emisji przed nadzorem ekologicznym stały się zajęciem mało atrakcyjnym.

Schemat, który zadziałał w Stanach Zjednoczonych ( i w wielu innych krajach o podobnym poziomie problemów ze skażeniami) polegał na sekwencji pojawiania się potrzeb:

1. przemysł wykreował zjawisko "zagrożenia ekologicznego"
2. opinia społeczna zmusiła rząd do próby likwidacji tego zagrożenia
3. legislatura uruchomiła "przemysł prawodawczy"
4. lawina przepisów spowodowała panikę w gospodarce
5. podziemie odpadowe przegrało wojnę z państwem
6. konieczność dostosowania się gospodarki do prawa o ochronie środowiska wykreowała Zieloną Gospodarkę.

Tendencje

Obecnie można zaobserwować pewien przesyt aktywnością prawodawców. Oni sami już orientują się, że ustawienie poprzeczki zbyt wysoko pozwala przejść pod spodem. Społeczeństwo zauważyło jak wielkie problemy mają pracodawcy ze sprostaniem wymaganiom ekologicznym. Coraz większe zrozumienie mają demaskatorzy niektórych akcji ustawodawców. Rośnie pole prawa słusznego ale mało skutecznego. W państwach dumnych ze swojej tradycji przestrzegania prawa pojawiło się zjawisko "martwej litery prawa". Dobrą ilustracją jest transfer odpadów niebezpiecznych do krajów ościennych. Działalność, którą każdy prawnik nazwie przemytem odpadów, zaradni przedsiębiorcy kamuflują pod przykrywką recyklingu. Eksportują "surowce pozyskane z odpadów" do krajów drugiego i trzeciego świata, gdzie podobno ktoś potrafi je zużyć do wytworzenia czegoś pożytecznego.

Zjawisko umykania pod poprzeczką nie świadczy dobrze o systemie prawnym. Instytucje powołane do egzekucji prawa zaczynają więc ewoluować w kierunku tworzenia partnerskich relacji z obiektem swoich zainteresowań ustawowych. Zamiast budować nowe systemy ścigania próbują wspierać ofiary inwencji ustawodawców. Stąd wywodzi się mnogość instytucji doradczych i fundacji rządowych. Równolegle zainicjowano powstanie centrów logistycznych zajmujących się koordynacją gospodarki odpadami. Działalność Zielonej Gospodarki podtrzymują od wielu lat rozmaite ulgi podatkowe i preferencje kredytowania. Obecnie tworzy się nowe instrumenty wspierania tego sektora gospodarki. Państwo staje się kreatorem rynku na Zielone produkty. Już nie można kupić za państwowe pieniądze papieru innego niż z recyklingu lub oleju silnikowego innego niż z regeneracji.

Wymienione i wiele innych pomysłów dają perspektywę na kolejne lata cudu gospodarczego. Udowadniają, że mniej kłopotów z pozyskaniem środków na inwestycje mają państwa, które zdecydowały się zaspokajać realnie istniejące potrzeby swoich obywateli. Cywilizacja postindustrialna obcina kupony od radosnej twórczości kreatorów problemu skażeń. Szansa na likwidację bezrobocia tkwi w idei sprzątania świata.

Problem zagospodarowania niechcianych pozostałości po gospodarczej i życiowej aktywności społeczeństw narasta w miarę rozwoju technologii. Warunki zaostrzającej się konkurencji wymuszają na przemyśle coraz bardziej bezwzględne sposoby zachowań. Wszelkie działania zmierzające do minimalizacji obciążenia środowiska wydają się być zbędnym balastem. Narasta konflikt między świadomością ekologiczną społeczeństw i ekonomicznymi koniecznościami funkcjonowania przedsiębiorstw przemysłowych. Po kilku rewolucjach technologicznych nacisk na powiększanie tempa rozwoju technik wytwarzania wydaje się być podstawą filozofii rozwoju cywilizacji. Nawet obawy o wyczerpanie zasobów naturalnych nie ukierunkowują gospodarki na zamykanie cyklu przepływu surowców i energii.

Jednym z niechcianych produktów ubocznych postępu technologicznego jest bezrobocie. Z fabryk znikają całe grupy fachowców, bez których dawniejsze technologie nie mogły się obejść. Obecnie automatyzacja procesów wytwórczych wkroczyła już w fazę eliminacji człowieka nawet z roli ustawiacza maszyn i narzędzi. Komputeryzacja zarządzania uwolniła kolejną grupę zawodową. Nawet rynek usług i handel potrafią uwolnić się od nadmiernego zatrudnienia. Nowoczesne sprzęty użytku domowego są już jednorazówkami, których nikt nie zamierza ani nie potrafi naprawić. Hipermarkety i zintegrowane systemy logistyczne likwidują cały tradycyjny handel. Wszystko dla wygody i pomyślności konsumenta.

Coraz mniejsza liczba konsumentów postępu technicznego należy do grupy zatrudnionych w tradycyjnych branżach przemysłu. Coraz większa jest natomiast grupa niezadowolonych z warunków ekologicznych, których kreatorem jest przemysł. Technologia udostępniła nam możliwość badania i analizy stanu czystości środowiska. Medycyna potrafi już powiązać zjawisko narażenia na szkodliwe czynnniki środowiskowe z zapadalnością na niezliczone "choroby cywilizacyjne". Oczywiste jest więc podnoszenie się temperatury sporu między beneficjentami aktywności branż przemysłowych a resztą społeczeństwa.

Sprzeciw wobec dewastacji ekosystemu przez przemysł można odczytać w poglądach antyglobalistów, działaczy ruchów ekologicznych, a nawet ekstremy muzułmańskiej. Zielona Gospodarka jest tym elementem strukturalnym, którego zadaniem będzie ograniczenie skali konfliktów w trzecim tysiącleciu. Od chwili, gdy cywilizacja doszła do etapu dominacji nad naturalnymi zjawiskami dotychczas regulującymi równowagę na Ziemi, Ludzkość musi przyjąć swoją część odpowiedzialności za rozwój wypadków. Nie powinna też rozwiązywać tego problemu wśród konfliktów i rozlewu krwi. Ogromny potencjał gospodarczy wspierający w XX wieku sektor wojskowy powinien teraz zostać włączony w modernizację tych branż przemysłowych, które jeszcze nie przyjęły standardów ekologicznych wykreowanych w Zielonej Gospodarce.

Społeczności postindustrialne muszą sprecyzować swoje postawy wobec takich globalnych wyzwań ekologicznych jak:

• energia ze źródeł odnawialnych
• eliminacja ekotoksyn antropogenicznych
• ekonomiczna marginalizacja Trzeciego Świata

"Załatwienie sprawy" w ramach istniejących struktur Zielonej Gospodarki wydaje się niemożliwe lub mało prawdopodobne. Zamykanie obiegu surowców i energii jest operacją wymagającą kolejnej fali innowacji i zaangażowania najnowszych zdobyczy nauki i technologii. Skala koniecznych operacji modernizacyjnych upoważnia do sformułowania terminu Zielona Rewolucja Przemysłowa dla obecnie rozpoczętych projektów gospodarczych. Powodzenie może zostać osiągnięte tylko przy wsparciu najszerszych kręgów decydentów. Schematy myślenia proekologicznego muszą przeniknąć do wszystkich branż przemysłowych, do kreatorów standardów zachowań społecznych, a nade wszystko do światopoglądu działaczy politycznych.

Polska Zielona Gospodarka

Podobnie jak w Europie, Zielona Gospodarka w Polsce zaznaczyła swoją odrębność w okresie pierwszej rewolucji technologicznej. Koncentracja ludności w aglomeracjach miejskich, zaistnienie uciążliwych gałęzi przemysłu, rozwój badań w medycynie i inżynierii, to zjawiska cywilizacyjne przebiegające tu identycznie i wywołujące taką samą potrzebę dostosowania systemów bezpieczeństwa ekologicznego ludności. W 19 wieku powstały tu pierwsze systemy wodociągowe i kanalizacyjne, oczyszczalnie ścieków przemysłowych i komunalnych. Zaawansowanie techniczne i skala przedsięwzięć były zróżnicowane w sposób analogiczny do odmienności strukturalnej gospodarki państw zaborczych. Pierwsze spalarnie odpadów komunalnych, szpitalnych i przemysłowych powstały pod zaborem pruskim. Również najstarsze oczyszczalnie ścieków komunalnych i inżynieryjne zabezpieczenia składowisk odpadów datują się na koniec 19 stulecia.

Okres międzywojenny nie wyróżnił się nadzwyczajnymi sukcesami. Jednak w tym czasie powstały niemal wszystkie dzisiejsze miejskie przedsiębiorstwa komunalne. Były wspólnymi przedsięwzięciami samorządów i prywatnych udziałowców. Często ich sfera interesów obejmowała cały kompleks obsługi mieszkańców. W jednym organizmie gospodarczym mieściły się dostawa wody, budowa i eksploatacja kanalizacji, oczyszczalnia ścieków, wysypisko odpadów, a również komunikacja zbiorowa i transport komunalny. Tereny wiejskie objęte zostały gigantyczną (na owe czasy) akcją edukacyjno-uświadamiającą. Do obowiązków administracji gminnej włączona została działalność na rzecz ochrony źródeł wody pitnej. Polegała na wspólnym oddziaływaniu lokalnych autorytetów (wójt, sołtys, właściciel ziemski, proboszcz i nauczyciel) na gospodarzy. Efektem tych zabiegów jest utrwalona na pokolenia wiedza o prawidłowym lokalizowaniu gnojowników i ustępów względem punktów czerpania wody. Na wsiach ówczesny model ustępu do dziś nazywany jest 'sławojka' od nazwiska twórcy tego programu.

Wojna zawsze kończy się ogólną katastrofą dla struktur Zielonej Gospodarki. Jednak w czasie i po zakończeniu II wojny światowej doszło do systematycznej dezintegracji wszystkich systemów podtrzymujących bezpieczeństwo ekologiczne ludności. Kolejne wojskowe administracje okupacyjne doprowadziły do fizycznej eksterminacji znacznej części przedwojennych specjalistów, wyburzenia i dewastacji majątku trwałego, grabieży i wywózki taboru transportowego i urządzeń. Pozostawiły miejskie składowiska odpadów zasypane gigantyczną ilością gruzu, odpadów i niewypałów. Po lasach utworzone zostały kolejne wysypiska, których zawartość do dzisiaj jest przyczyną obaw okolicznej ludności.

Ekonomiczne wyniszczenie ludności całkowicie eliminuje możliwość zaistnienia komercyjnych przedsiębiorstw komunalnych. Ochrona środowiska przed odpadami i ściekami przechodzi wówczas do sfery usług niekomercyjnych. Z tego powodu, jak również z przyczyn politycznych, Zielona Gospodarka w Polsce lat 50'tych została w całości znacjonalizowana i poddana administracji władz lokalnych. Równocześnie wszystkie odpady znajdujące się na terenach wysypisk zostały włączone do majątku Skarbu Państwa (który zresztą niebawem przestał istnieć jako podmiot prawa). Wraz z przemianowaniem na "gospodarkę terenową i komunalną" zielony kolor branży nieco zmienił odcień.

Pod koniec lat 80'tych gospodarka komunalna wraz z ekologicznymi usługami w przemyśle doszły do poziomu efektywności, który specjaliści określają jako progowy. Poniżej tego poziomu społeczeństwu zagraża zespół niebezpiecznych oddziaływań środowiskowych zwany klęską ekologiczną. Minimalizm ekonomiczno-organizacyjny, klasyczny dla PRL-u, doprowadził na skraj przepaści wszystkie z elementów systemu bezpieczeństwa ekologicznego państwa. Większość miast odprowadzała ścieki do wód powierzchniowych bez należytego oczyszczenia. Wysypiska odpadów komunalnych i przemysłowych nie posiadały zabezpieczeń inżynieryjnych przed wyciekami i wyziewami. Osady ściekowe z nielicznych oczyszczalni wywożono na wysypiska śmieci albo zalegały na nieuzbrojonych składowiskach. Hałdy odpadów przemysłowych i wylewiska ścieków pozostawały bez koniecznych systemów ochronnych. Huty, elektrownie i cementownie były źrodłem emisji gazowych, które zatruwały rozległe obszary kraju i terytoria sąsiednie. Międzynarodowe konwencje zobowiązujące Polskę do działań w ochronie środowiska nie były ratyfikowane lub zostały zignorowane przez legislaturę. Ministerstwo Ochrony Środowiska nie przejawiało nadzwyczajnej aktywności poza kultywowaniem obyczaju tworzenia kolejnych obszarów ustawowej ochrony krajobrazu. Ustawa o ochronie środowiska, uchwalona w 1980 roku, pozostała bez precyzyjnego oprzyrządowania wykonawczego, więc jej zapisy stosowano wybiórczo - według uznania administracji.

transformacja

Nie mając oparcia w skłóconym środowisku ekologów, pod nieobecność publicystyki i opinii publicznej, przy niebywale niskim statusie ekonomicznym społeczeństwa ochrona środowiska w Polsce lat '90 tych skazana była na całkowitą marginalizację w życiu gospodarczym. Skąd więc entuzjazm setek tysięcy zatrudnionych w Zielonej Gospodarce? Gdzie źródło jej finansowania? Odpowiedź jest prosta: Polacy z właściwą sobie swobodą dokonali cudu!

motywacja

W najgłębszych pokładach polskiej podświadomości odkryjemy to samo u wszystkich nabożne zamyślenie nad Cudem Stworzenia. Po dziesięcioleciach indoktrynacji materialistycznej nie było tu nikogo, który chciałby sprzeciwić się ogólnej strategii poprawy warunków bytowania ludzi i ochrony wszelkich form życia wokół. Inaczej niż zlaicyzowane społeczeństwa Zachodu Polacy nie potrzebowali popularyzacji idei ekologicznych. Z pewnością natomiast zabrakło popularno-naukowej artykulacji celów cząstkowych, których etapowe osiąganie zbliżyło cywilizację do współczesnych standardów. Jednak najogólniejsze przyzwolenie społeczności narodowej na wysokie ustawienie priorytetu dla ekologicznej przebudowy gospodarki okazało się trudnym zadaniem dla elit i legislatury.

legislacja

Unosząca się wysoko ponad realiami Ustawa z 1980 roku o ochronie środowiska, jak też budowane mozolnie rozporządzenia wykonawcze, doczekały się w latach 90-tych odpowiedniego wsparcia w postaci państwowego systemu instytucji proekologicznych. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska stał się głównym źródłem wspomagania obrotu finansowego Zielonej Gospodarki. Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska otrzymała szerokie uprawnienia nadzoru i kontroli przedsiębiorstw i instytucji. W województwach powstały ośrodki koordynujące prace administracji państwowej. Kwestie ochrony środowiska zaczęły dotyczyć wszystkich podmiotów gospodarczych. Komitet Badań Naukowych postawił wśród priorytetów rozwój badań i finansowanie wdrożeń w Zielonej Gospodarce.

Wszystkie inicjatywy ustawodawcze i rozporządzenia wykonawcze, instalowane w latach 90'tych w systemie prawnym Rzeczypospolitej, głosowano jednomyślnie i w tempie znakomicie lepszym od oczekiwanego. Na początku nowego tysiąclecia Polska otrzymała pakiet ustaw oceniany jako spójny i kompleksowo obejmujący całość zagadnienia. Z chwilą wprowadzenia ustawodawstwa Unii nie będziemy więc zaskoczeni lawiną przepisów demolujących prawne oprzyrządowanie działania gospodarki. Nie oznacza to jednak, że stan prawny w Polsce można uznać za zbliżony do standardów Unii Europejskiej. Wprawdzie litera prawa ma się dobrze, jednak duch znowu oderwał się od ciała materialnego gospodarki.

Jednomyślnie postanowione przepisy nie były wcześniej konfrontowane z potencjałem Zielonej Gospodarki. Zaniechanie przeprowadzenia analiz ekonomicznych i symulacji zdarzeń gospodarczych umożliwiło wprawdzie błyskawiczne tempo prac prawników, jednak postawiło egzekutywę przed niewykonalnymi zadaniami praktycznymi. Specjaliści zatrudnieni w spółkach komunalnych nie wiedzą skąd wezmą fundusze na spalarnie odpadów, gdzie mają je wybudować, ani kto zagwarantuje akceptację społeczną dla uruchomienia tych instalacji. Spółki wywozowe nie wiedzą skąd i za jakie pieniądze pozyskają specjalistyczny sprzęt do transportu odpadów niebezpiecznych i uciążliwych? Kto i kiedy przeszkoli operatorów spalarni, spedytorów i kierowców?

restauracja

Zwyczajne ubóstwo społeczności wytwórców odpadów i ścieków jest nadal powodem utrwalenia nieefektywnego systemu organizacyjnego gospodarki komunalnej. Formalnie sprywatyzowane przedsiębiorstwa komunalne nadal funkcjonują pod pełną kontrolą urzędników zasiadających w radach nadzorczych. Urzędnicy też są nadal najważniejszymi gestorami zamówień i zleceń. Zwykle opłaty ludności i lokalnych przedsiębiorców nie pokrywają kosztów liczonych po najniższych stawkach. Pomimo często głodowych wynagrodzeń szeregowych pracowników dochody spółki komunalnej nie wystarczają na utrzymanie infrastruktury ani na modernizację. Wszystkie inwestycje muszą być dotowane pośrednio lub bezpośrednio przez Wójtów, Burmistrzów, Starostów i Marszałków.

Wobec powszechnego niedostatku środków i funduszy należałoby spodziewać się raczej upadku niż rozwoju inwestycji ekologicznych. Tymczasem okres lat 90-tych to prawdziwa eksplozja budowlana w ochronie środowiska. Wybudowano i zmodernizowano tysiące oczyszczalni ścieków, ujęć wody i wodociągów. Zmodernizowano setki wysypisk i zbudowano kolejne setki nowych. Sprzęt transportowy odmłodniał i wszedł na wyższy poziom techniczny. Jak zwykle w Polsce najlepiej udaje się co niemożliwe.

Niebagatelny udział w budowie systemu ekologicznego bezpieczeństwa społeczności lokalnych mają Fundusze Ochrony Środowiska. Dotacje i ulgi kredytowe, poręczenia i wspólne inwestycje działają jak zapalnik dla inicjatyw lokalnych i regionalnych. Fundusz celowy, ulokowany poza budżetem Państwa i samorządów, gra rolę stabilizatora dla ekologicznych inwestycji i całych programów. Kiedy lokalny samorząd popadnie w problemy finansowe uniemożliwiające dokończenie inwestycji, Fundusz może przyczynić się do uratowania sytuacji. Trudno zliczyć takie przypadki, kiedy tylko nadzwyczajna reakcja Funduszu doprowadziła zadanie do szczęśliwego zakończenia.

wyzwanie

Świat przyrody zupełnie nie komunikuje się z doktrynami, ustawami, planami i programami. Reaguje wyłącznie na materialne przejawy dbałości. Kolejnym dopiero skutkiem naszej aktywności może być zainteresowanie międzynarodowej społeczności, która potrafi docenić starania widoczne z perspektywy ekspertów i turystów. Dostrzegą znikanie śmieci z lasów i gospodarstw, segregację odpadów, akcje recyklingu, czyste powietrze i wodę. Natomiast jeśli nic się nie zmieni po wdrożeniu nowego ustawodawstwa, uznają że perspektywa bliskiej poprawy jest niepewna, a inwestycje w ekoturystykę zagrożone. Już na początku lat 90-tych spowodowało to ucieczkę kapitałów, które zamierzały ulokować się w polskim segmencie turystyki ekologicznej. Demonstracyjne zaniedbania na polu ochrony środowiska kosztują nas rocznie 8 mld US$ tylko z powodu nieobecności zagranicznych turystów w polskich ekowioskach i ekouzdrowiskach.

Gospodarka odpadami tym wyróżnia się w całości zarządzania ochroną środowiska, że zostawia widoczny ślad, niemożliwy do ukrycia przed przygodnym obserwatorem. Emisje gazowe i ścieki można zidentyfikować wyłącznie w ramach przeglądów ekologicznych. Niedociągnięcia w tej dziedzinie widoczne są więc tylko dla ekspertów. Rzadkie są już przypadki, gdy zatrucie środowiska przez ścieki może wskazać osoba przypadkowo obserwująca martwe ryby pływające w rzece. Tymczasem hałdy odpadów świadczą naocznie o braku skłonności do realizacji ekologicznych zaleceń Unii Europejskiej. Nie można ich zakryć raportami o postępach procesu dostosowania. Im częściej Inwestorzy będą wizytować nasze zakłady utylizacji odpadów i podważać radosną twórczość w raportach ekologicznych załączonych do ofert współpracy, tym bardziej będziemy wspierać każdą inicjatywę, która przyspieszy modernizację gospodarki odpadami.

ekomodernizacja

Pytań jest więcej niż odpowiedzi. Nie dziwi kolejna faza urealniania harmonogramów. Samorządy dostały odroczenie terminu sporządzenia planów gospodarki odpadami. Przedsiębiorstwa mają nowe terminy uzyskania pozwoleń zintegrowanych. Brakuje tylko instrumentów zarządzania, które mogłyby zapewnić wykonanie tych zadań. Nie powstały jeszcze państwowe instrukcje dla audytów ekologicznych. Nie ma nawet oficjalnych wykazów zobowiązań prawnych dla poszczególnych branż komunalnych i przemysłowych. Zapewne każdy zarządca instalacji ochrony środowiska powinien wykazać się inwencją i zapobiegliwością w samodzielnym sformułowaniu potrzebnych instrukcji. Wielu skorzysta z pomocy instytucji doradczych i aktywności organizacji pozarządowych. Jednak nie można oczekiwać by w tych warunkach odroczenie terminów mogło zagwarantować skuteczne wykonanie programu.

Sytuację mogą uratować nowoczesne techniki komunikowania się. Efektywne planowanie może skorzystać na bezpośrednim kontakcie w skali całego społeczeństwa informatycznego. Większość dokumentacji programowych tworzonych przez planistów europejskich i amerykańskich nigdy nie została wydana drukiem. Wiadomo też, że władze tam praktykują od lat informowanie publiczności o swoich wymaganiach i zarządzaniach. Każdy przedsiębiorca może zapoznać się ze szczegółowymi instrukcjami "co robić żeby nie wpaść pod paragrafy ekologiczne?". Dziś nietrudno uzyskać dostęp do tych opracowań poprzez wyspecjalizowane archiwa internetowe. WasteInfoService jest pierwszym takim archiwum w Polsce. Nie dorównuje jeszcze swoim odpowiednikom europejskim, jednak zapewnia już dostęp do niemal wszystkich oficjalnych dokumentów i instrukcji roboczych.

Możemy wykorzystać "premię za zacofanie". Większość naszych problemów już ktoś na świecie rozwiązał, a wiedza o jego osiągnięciu jest powszechnie dostępna. Można skorzystać nie tylko z dorobku legislacyjnego Unii ale też dojść do źródeł proponowanych lub już obowiązujących regulacji. Kiedy poznamy powody ustalenia określonych parametrów technologicznych i zrozumiemy uwarunkowania stojące za nimi, zaprzestamy usiłowania prześcignięcia Unii. Polska Zielona Gospodarka mniej będzie koniem wyścigowym, a bardziej roboczym. Czego wszystkim naszym czytelnikom życzą specjaliści z troską obserwujący zamieszanie wokół tzw. planowania ekorozwoju.

Dla autora tej strony jest wielką satysfakcją, że tak wielu specjalistów ochrony środowiska postanowiło wziąć udział w naszej prezentacji Polskiej Zielonej Gospodarki. Będziemy tu publikować materiały nadsyłane przez Użytowników, a dotyczące sposobów dostosowania się naszych przedsiębiorstw do nowych wymagań prawnych

Czytelnikom naszej strony proponujemy włączenie się do współtworzenia Bazy Danych Polska Zielona Gospodarka. Warto skorzystać z formularza REJESTR , który pomoże uporządkować informacje wprowadzane do Bazy Danych.
Zarządców i użytkowników wysypisk i składowisk zachęcamy do wypełnienia formularza WYSYPISKO
Posiadaczy instalacji do neutralizacji odpadów i dostawców usług unieszkodliwiania odpadów zachęcamy do wypełnienia formularza INSTALACJA

Umieszczenie danych w Bazie jest bezpłatne.